A+ A A-

Japanse onderzoekers: Fryslân één grote stad

Uit: Friesch Dagblad 6 november 2009
Team van Japanse onderzoekers vergelijkt Sloten met Havana, Tokio en Amsterdam
Fryslân moet je eigenlijk zien als één grote stad
Sloten – Havana, Hue, Tokio, Amsterdam en… Sloten. Allemaal steden die zijn ontstaan aan het water. Een team van Japanse onderzoekers gaat al die steden af op zoek naar de gemene deler. Gisteren bezochten ze de kleinste.
Door Merlijn Torensma.
Met uitvouwbare linialen wordt elk hoekje van het huis van Antje Swart in Sloten opgemeten. In de voorkamer zit een Japanse student die kijkt hoe hoog het plafond is. Buiten, aan het raam bij de keuken, neemt een ander de maten op van het kozijn. En in een voorraadkast zit er nog een met meetstok.
Het huis op nummer 14 is door de Japanners van alle kanten op de foto gezet en een van de studenten heeft uitgebreid schetsen gemaakt van het straatbeeld, van de gevel en andere in het oog springende elementen. Ze gaan te werk als archeologen die net een vergeten tombe in Egypte hebben geopend. ,,Ik ben wel wat gewend hoor”, zegt Swart. Vijftien jaar lang runde ze een pension: grote groepen mensen over de vloer is geen probleem voor haar. ,,Ze gedragen zich heel netjes.” Maar wat ze precies komen doen, is haar niet helemaal duidelijk. Ze laat de bezoekers met rust en wacht in de keuken tot ze klaar zijn.
De buitenlandse studenten worden geleid door Takeshi Ito, een hoogleraar aan de Universiteit van Tokio. ,,We meten alles op voor een vergelijkende studie”, legt Ito uit. ,,Ik ben geïnteresseerd in de ontwikkeling van steden vanaf de Meiji periode, zo rond 1600. We zien overeenkomsten, maar ik kan nog niet bewijzen dat er een verband is.”
Eerder al waren Ito en zijn team in het Vietnamese Hue, in Havana en in Amsterdam. Daar deden ze eenzelfde soort onderzoek. Net als Sloten liggen al deze plaatsen aan het water. Daarom juist zijn ze uitgekozen: Ito en zijn team onderzoeken vooral wat de invloed van waterwegen is en was op de stedenbouw.
De nabijheid van rivieren en de zee heeft overal sporen achtergelaten. ,,In de zestiende eeuw zijn in Japan nieuwe steden ontwikkeld aan het water. In diezelfde periode gebeurde dat ook in veel andere landen. Hoewel Japan een gesloten land was toen, deden de heersers dezelfde dingen als in Nederland. Er móéten ideeën zijn uitgewisseld.”
Krimp Ito vertelt dat in die tijd de globalisering voor het eerst begon. ,,Dat is belangrijk om te weten omdat het iets zegt over vroeger en nu, maar ook over de toekomst. Het geeft ons inzicht in de ontwikkeling van steden, waarom ze bleven bestaan en hoe ze groeiden. Nu zien we dat grote steden als Tokio weer krimpen.”
Net als dat er in de zestiende eeuw ideeën werden uitgewisseld, hoopt Ito dat ook nu weer een gezamenlijke aanpak komt voor wereldwijde stedenbouwkundige problemen, zoals krimp. Waarom hij daarvoor nu alle hoekjes van huizen opmeet, blijft een raadsel. De taalbarrière is te groot om dat uitgelegd te krijgen.
Drie uren per huis Ook Coby Hoogkamp van de provincie Fryslân haalt de schouders op bij die vraag. Namens de provincie faciliteert zij de stedenbouwkundigen. Gemiddeld is Ito drie uren per huis kwijt. ,,Ze willen werkelijk alles weten. Wie het gebouwd heeft, waarmee het gebouwd werd, hoe de kamers heten”, zegt Hoogkamp. ,,Ze kijken ook waar in de stad de grotere huizen staan en waar de kleinere. Aan de hand van oude stadplattegronden zoeken ze de hele historie uit.”
Welke kant het op zal gaan met het onderzoek blijft onduidelijk, maar Hoogkamp heeft er wel hoge verwachtingen van. ,,Toen de Universiteit van Tokio onze hulp vroeg, hebben wij direct volmondig ja gezegd.”
Culturele hoofdstad De provincie heeft evenwel andere belangen; zij hoopt dat het onderzoek de Friese steden wereldwijd op de kaart zet. ,,Dit onderzoek kan helpen de elf steden op de Unesco-lijst van werelderfgoederen te krijgen. Ook kan dit helpen om in 2018 van Fryslân de culturele hoofdstad van Europa te maken.” Alle internationale aandacht is meegenomen voor de provinciale ambities, meent Hoogkamp.
Een van de conclusies die Ito nu al gedeeld heeft met Hoogkamp is dat de Friese steden een unieke onderlinge structuur hebben. ,,Overal ter wereld zijn kleine steden aan elkaar vastgegroeid en opgegaan in metropolen. In Fryslân zijn de steden klein gebleven en hebben zich zelfstandig ontwikkeld.”
Volgens Ito is het bijzonder hoe de Friese steden, mede dankzij het vele water hier, zelfstandig zijn maar toch op een unieke manier samenwerken. ,,De taal en de cultuur en eigenzinnigheid van de Friese stedelingen verbindt iedereen. Eigenlijk moet je Fryslân als een grote stad zien”, zegt hij. En dat moet de provincie als muziek in de oren klinken bij de aanvraag voor culturele hoofdstad.
De studenten en de professor zullen vandaag en maandag in Harlingen verschillende woningen bezoeken. Volgend jaar worden nog drie van elf Friese steden aangedaan. Seminar In september 2010 presenteert Ito zijn eerste bevindingen over de steden hier en in 2012 houdt hij een seminar in Tokio waarin hij de vergelijking trekt tussen watersteden over de hele wereld.

Read more...
Subscribe to this RSS feed