A+ A A-

Leefbaarheid in Noord-Oost Fryslân: de blik op Holwerd 20 april 2011

Leefbaarheid in kleine dorpen
Op 20 april 2011 bracht De Noorderstroom een bezoek aan Holwerd. Onder een stralende hemel en begeleid door een verkoelende bries maakte een groep van circa 20 personen een wandeling door Holwerd onder leiding van Renze van Sloten.
Renze wijst aan hoe eenvoudig in het landschap en in paden is af te lezen waar vroeger de zee grensde aan de dijk rondom het uit twee terpen bestaande dorp. De toren van de middeleeuwse kerk deed oorspronkelijk dienst als vuurtoren. In de nabijheid van de oude kerk staat een kaart waarop de vele routes te zien zijn, die het Waddengebied rijk is. Verderop ten westen van het open landschap tegen de Deltadijk ligt de pier waar de overtocht naar Ameland begint.
De karakteristieke hoofdstraat van het dorp ontleent z’n hoge stoepkanten aan de tijd dat de hellinghoek voor koetsen e.d. moest worden verkleint. Renze, geboren en getogen Holwerter, weet feilloos te benoemen welke winkels en werkplaatsen ooit in het oude dorp actief waren. De bedrijvigheid is niet meer. Vanuit de groep spreekt af en toe de verwondering over de oude, monumentale en nieuwere parels die Holwerd rijk is. Het betreft de kleine woningen aan de hoofdstraat tot een aantal indrukwekkende villa’s en de pas verlaten gereformeerde kerk, waarvoor een nieuwe bestemming gezocht wordt. De excursie eindigt bij het open kleilandschap aan de zuidoostkant van het dorp. Op de plek ligt een oud kassencomplex, waarvoor een aantal Holwerters een plan hebben ontwikkeld om op deze plek een wadden informatie centrum te bouwen.
Bij terugkeer in de Stelpshoeve wordt het gezelschap uitgebreid met wethouder Boorsma van de Gemeente Dongeradeel en een aantal leden van Dorpsbelangen.
Yellie Alkema geeft de aftrap voor de avond: deze zal in het teken staan van leefbaarheid of onder de minder populaire term ‘krimp’. Sicco Boorsma geeft een toelichting op het proces waar de gemeente mee bezig is (zie presentatie)
De gemeente zet in op kwaliteit: duurzame energie, cultuurhistorische waarden, glasvezelnetwerk, nieuwe financiële constructies (revolverend fonds) en procesvernieuwing.
Karin Peeters reikt in haar presentatie (zie presentatie op de pagina) een theoretisch afwegingskader aan op basis waarvan je kunt besluiten welke ruimtelijk-economische ontwikkelingen in welk type kernen zouden moeten worden gestimuleerd. Na deze introductie gebaseerd op de theorie van Hildreth, zet Karin uiteen over welke thema’s we verder gaan discussiëren en schetsen in kleine groepen:
 1.     Hoe kan de waarde van het vastgoed verstevigd worden? Zijn er huurconstructies mogelijk in koopwoningen? Wat is de rol van de corporatie?
2.     Welk type kern is Holwerd (volgens Hildreth) en welke ruimtelijk economische ontwikkelingen zou je moeten stimuleren?
3.     Hoe kom je tot een proces waarbij bewoners zelf de initiatieven dragen en verder brengen?
De drie groepen hebben levendige discussies, onder meer door de aanwezigheid en input van een aantal bewoners, opgeluisterd door schetsen en krabbels. De groep die zich bezighoudt met de ruimtelijk-economische impulsen voert een discussie over de relatie tussen Holwerd en de Wadden(pier). De uitkomst is eigenlijk dat de nadruk niet zo zeer op het trekken van de Ameland-ganger moet liggen als wel op de bezoeker van de Wadden. Mensen (campers) die langs de dijk door het hele gebied trekken vanwege de ruimte, stilte en rijkdom van flora en fauna. Ook het sportieve aspect van trektochten is een belangrijk onderdeel van het Waddentoerisme.
 De groep die als opdracht kreeg te discussiëren over het stimuleren van het ‘bewoners’ initiatief kan het niet nalaten over de ontwikkelingen van Holwerd zelf te praten. Een kleine plaats met ruimtelijk en logistiek een aantal belangrijke punten moet veel meer uitgaan van de kracht van het beste dan ‘verdeel en heers’. De ontwikkelingskaart van Holwerd bevat talloze ‘sterren’ waar ontwikkelkansen liggen, maar het is duidelijk dat er weinig fondsen voorradig zijn. Focus op wat je hebt! De discussie over het wadden informatie centrum wordt gepareerd door Renze van Sloten: op dit moment vindt een locatieonderzoek plaats. Het ligt niet vast om het centrum ter plaatse van het kassencomplex te bouwen. De suggestie wordt gedaan om de fraaie Gereformeerde kerk (met toren) te bestemmen voor een dergelijk initiatief.
 De avond eindigt veel te vroeg om alle onderwerpen die zijn losgewoeld te laten landen. De groep die zich bezighoudt met de ‘vastgoedwaarde’ geeft aan dat Holwerd niet vast zit aan een corporatie die ter plekke bezit heeft als het gaat om het aanpakken van koopwoningen. Elders in Fryslân zijn voorbeelden te vinden van corporaties die hun nek uitsteken, juist in gebieden waar het aantal inwoners afneemt.
 De avond wordt afgesloten met een gebaar richting de Holwerters. Wil je verder nadenken over locatie en het kiezen van een ruimtelijk-economische richting, dan wil de groep nog eens terugkomen. De vereniging dorpsbelangen besluit met de woorden dat deze Noorderstroom bijeenkomst inderdaad heeft bijgedragen aan het scherper krijgen van de gedachten over de eigen ontwikkelingen.

 

Read more...

Rondje om de Noord

De identiteit van de Noorderlingen
Verslag bijeenkomst 29 januari 2013
Een avondje bomen met het netwerk De Noorderstroom over 'de identiteit van Noord Nederland”' in de fraaie Melkfabriek te Bunne (familie Keulaars bedankt!) geeft mooie ruimtelijke en bestuurlijke inzichten. Na lezingen van Derk den Boer en Meindert Schroor was het "ei" gelegd. Geen "Landsdeel Noord", "Noord-Nederland", maar "Friesland" met als hoofdstad Groningen en Drenthe als geologische onderlegger! Niet als product van onderhandeling tussen Friezen en Groningers, maar vanuit de historische continuïteit.
Derk den Boer trapte de avond af met een verklaring van de vindplaats van zwerfkeien in Noord Nederland. Op diverse plekken zijn de keien in kunstprojecten gebruikt om plekken te markeren. De keien zijn het bewijs van de gemeenschappelijke geologie van Noord Nederland. Vanuit die optiek heerst Drenthe ook in Groningen en Friesland. Groningen is daarmee de noordelijkste Drentse stad, liggend op de punt van de Hondsrug. Het voorkomen van de keien valt, naast de structuur van de Hondsrug min of meer samen met de grootste verkeersassen  A7 en A28 en dit gegeven inspireert Derk om de verder te zoeken naar patronen in het landschap. Met de inspiratie van de kunstenaar ziet hij figurentaal ontstaan op de plattegrond van Noord Nederland. Geïntrigeerd door de vindplaats van de keien en de bovengrondse structuren op de plattegrond vormt zich verassend genoeg een krijger, met de stad als hoofd en de assen als armen en benen. In deze visie spelen Drenthe en Groningen de hoofdrol bij de indentiteit van Noord Nederland.
Meindert Schroor plaatst de bijdrage van Derk in een historisch-wetenschappelijk perspectief. Het gehele gebied ten noorden van de IJssel tot aan Ribe (DK) werd in vroeger tijden aangeduid als Friesland. Hiervan zijn prachtige kaarten bewaard gebleven van onderen andere Jacob van Deventer die dit illustreren. De kuststreken van dit Friesland waren het dichtst bevolkt. De kleigronden waren weliswaar gevaarlijk (overstromingen) maar zorgen ook voor voedsel om haar bevolking te voeden. Hoe anders was het in die tijd in het huidige Drenthe. Hier waren de omstandigheden om voedsel te verbouwen door de zanderige bodems en uitgestrekte veenmoerassen beperkt waardoor het huidige Drenthe lange tijd een van de dunst bevolkte gebieden is gebleven. Ook vormde de zee samen met de diep binnen dringende zee-armen en kleine stroompjes voor een eenvoudig toegankelijk transportnetwerk toen het binnenland nog grotendeels ondoordringbaar was. Later zijn vanuit de kuststreek grote delen van Drenthe in cultuur gebracht en gekoloniseerd. Een mooi voorbeeld hiervan zijn de Veenkolonien. Tot op de dag van vandaag is deze wordingsgeschiedenis, onze agrarisch martieme achtergrond, in het landschap afleesbaar.
Bij de geschetste ontwikkeling vormde de landschappelijke onderlegger het uitgangspunt. Hierdoor zijn er in het huidige Noord-Nederland ook interessante landschappelijke verschillen ontstaan tussen de klei-, zand- en veengebieden. Drenthe neemt hierin met haar oude substraat een bijzondere positie in. Ook zijn er regionale verschillen ontstaan in verstedelijkingspatronen door wisselende machtsverhoudingen tussen steden en het omringende platteland. Waar in het huidige Friesland de steden en het platteland niet voor elkaar onder deden met een patroon van kleine steden tot gevolg, was het stad Groningen gelukt om het ommeland te onderwerpen en zodoende uit te groeien tot de grootste en meest invloedrijke stad in het noorden.
Kortom we doen onszelf tekort door te spreken over Noord-Nederland. We zijn meer dan een onderdeel van Nederland! Een entiteit met een eigen geschiedenis en identiteit. Een prachtig aangrijpingspunt voor bestuurlijke vernieuwing en bij het noorden passende ruimtelijke stippen aan de horizon………. Vind het verslag in de bijlage. En bekijk de foto's van de bijeenkomst in het fotoalbum.


 

Read more...

Geslaagde invasie Bosbroeders Metslawier

Op donderdag 6 juni 2013 streek De Noorderstroom neer in het rustige terpdorp Metslawier. Thema van de bijeenkomst was de vraag of dorpsbosjes en andere landschapselementen in Noord Nederland te koop komen, wat de betekenis van deze groenelementen is voor de lokale gemeenschap en met welk idee ze destijds zijn gerealiseerd. Een uitgebreider verslag volgt nog. De foto's van de bijeenkomst zijn te vinden in het menu Kijken. 
 
De foto's geven een eerst indruk van de excursie met een kort intro van Jan Piet de Boer van Landschapsbeheer Fryslân en onder de inspirerende leiding van een van de Bosbroeders, de heer Rein Reinders. Na de broodjes inleidingen van Anoesjka Volkerts over de wortels van dorpsbossen, van Wim Boetze over de ontwikkeling van groen in de ruilverkavelingen door de tijd heen, en het geleidelijk groeiende besef dat ontwerpen niet zonder de lokale gebruikers kan, en tot slot een prikkelende presentatie van Bram Verhave die met duidelijke lichtbeelden zijn zorgen over de ontwikkelingen van groenelementen in het Drentse landschap voor het voetlicht wist te brengen. Na een korte pauze ging één groep doorpraten over de strategische betekenis van de actuele ontwikkelingen, en een andere groep ging de vraag van de Bosbroeders beantwoorden, hoe kunnen we een losliggend bosje van 2,5 hectare omvormen tot een speelbos. De laatste foto laat het schetsadvies van De Noorderstroom aan de Bosbroeders zijn.


 

Read more...

Verslag van de gebiedssafari door het landschap van de fijnproever

Op woensdag 10 september 2014 hebben we een bijzondere tocht gemaakt door het Noordelijk kleilandschap. We startten met onze safari bij het station van Grijpskerk en koersten richting Elektra. Tijdens de bustocht bood Tim ons, als een volleerd reisgids, een buitengewoon verhelderend betoog over het ontstaan en de historie van de streek; Middag Humsterland. Bij Elektra vertelde hij details over de loop van de Hunze en over de bescheiden recreatieve voorzieningen in Elektra, vervolgens over de historie van het verdwenen haventje van Houwerzijl en het initiatief van de theefabriek aldaar en tenslotte, iets verderop, over ontwikkelingen in het Lauwersmeergebied. In Zoutkamp hebben we een eerste stop gemaakt en kregen daar een bijzonder verhaal, eveneens van Tim, over hoe Zoutkamp indertijd, vóór de bedijking  en inpoldering van het huidige Lauwersmeer, als vissershaven aan zee lag, alsook over de plannen die er zijn  om Zoutkamp weer opnieuw een ” aanzien aan zee ” te laten krijgen.
Vanuit Zoutkamp koersten we, langs een zuidelijke route naar Metslawier, terwijl Mathijs onderweg kort nog wat meer informatie gaf over ontwikkelingen van het Lauwersmeer. In Metslawier aangekomen werden we ontvangen in Binneninn, een heel gastvrije Bed&Breakfast accomodatie in een voormalige christelijke lagere landbouwschool. Onze beide gastvrouwen; Bianca, de initiatiefneemster van Binnenin en collega Ursula ontvingen ons met koffie, thee en koek en verrastten ons bovenal met een inspirerend verhaal over het netwerk; het Gastengilde, dat is ontstaan vanuit de eerste bescheiden contacten tussen de diverse gastenverblijven in het gebied rond het Lauwersmeer en inmiddels is uitgegroeid tot een aktief verbond van een zestigtal accomodaties en locaties. Ook schetsten zij de gezamenlijke initiatieven die worden ondernomen vanuit het Gastengilde. Een zeer boeiend verslag van hoe ondernemende mensen die met hart en ziel voor hun leefomgeving kiezen hun streek nieuw leven in weten te blazen. De contacten van hun netwerk reiken inmiddels voorbij onze landsgrenzen. Meer lezen over het Gastengilde? Hier het onderzoeksverslag en hier de eindrapportage.
Bianca en Ursula stapten mee in de bus die ons door het Friese land, met haar heel eigen karakteristieken, naar Franeker bracht. Daar waren we kort te gast in het oude raadhuis, waar Oebele ons deelgenoot maakte van een bijzondere methode om visie op de ontwikkeling van een plek, gebied of streek te funderen op het kennen van de essentie van het gebied alsmede op het herkennen en  erkennen van deze essentie door de bewoners die deze essentie, in hun ondernemen, daardoor werkelijk kunnen uitdragen naar hun klanten en gasten. Lees hier Interpretation Noardwest Fryslân door Oebele Gjaltema en Margaret Ann McDonald.
Ondanks het gegeven dat Oebele werd gehinderd door tijdgebrek die we opliepen tijdens de voorafgaande rit kwam zijn verhaal overtuigend over. Bevestiging van zijn relaas door een beleidsmedewerker van de gemeente Franeker was helaas onmogelijk omdat deze persoon in een diepgaand debat was gewikkeld. Onze tocht voerde ons vervolgens naar de kop van de afsluitdijk, via Zurich naar Kornwerderzand. Een nogal markante avontuurlijke wandeling die ons kriskras over metalen trappen, over en onder bruggen, vlak langs de snelweg in de  richting van de Lorentzsluizen naar het Kazemattenmuseum voerde zullen we evenmin licht vergeten. Tijdens de busreis was zelfs nog ruim tijd voor vele geanimeerde gesprekken en ontmoetingen. 
In het museum vond het avondprogramma plaats. Terwijl Mathijs en Tim de broodjes gingen smeren werden we uitgenodigd in de filmzaal van het museum. Kees van Stralen en Age Kramer van provinsje Fryslân namen ons mee in het beleid van de provincie over 'Grutsk op é romte' en Gastvrij Fryslân 2014-2017. In Grutsk op ‘e Romte worden landschappelijke en cultuurhistorische structuren van provinciaal belang in samenhang geanalyseerd en gewaardeerd. Het doel hiervan is behoud en verdere ontwikkeling van de ruimtelijke kwaliteit door middel van informeren, inspireren en adviseren. De presentatie van Kees vind je hier. Gastvrij Fryslân is het uitvoeringsprogramma Recreatie & Toerisme van de provincie. In de woorden van de gedeputeerde: "Foar jim leit it útfieringsprogramma rekreaasje en toerisme foar de kommende fjouwer jier. Mei it feit dat Fryslân en Ljouwert yn 2018 Kulturele Haadstêd fan Europa wurden binne, kinne wy de toeristyske ambysjes nei in stik heger nivo tille. It is dêrby wichtich dat wy yn de warming up perioade, de perioade tusken 2014 en 2017, Fryslân klearmeitsje foar de grutte toeristyske stream fan nije gasten dy’t fan oeral de wrâld komme. Dit programma biedt ynsicht yn ús aksjes en nei te stribjen resultaten yn de transysjeperioade." De presentatie van Age (deels in de bus, deels 's avonds gehouden) vind je hier. Lees hier het uitvoeringsprogramma zelf.
Verder een presentatie van Gertjan Elzinga, projectleider Recreatie & Toerisme van De Nieuwe Afsluitdijk over de ontwikkelingen rond de Afsluitdijk en de ambities met het Waddenpark Afsluitdijk. De presentatie van Gertjan vind je hier. Zie ook dit krantenartikel. Alle drie de inleiders hadden specifieke vragen aan het gezelschap. We herhalen de vragen van Gertjan en Kees hieronder. Voel je vrij naar hun te reageren. Op basis van deze vragen ontstond een geanimeerd gesprek dat natuurlijk veel te snel moest worden afgebroken. Want de bus wachtte om de mensen weer terug te brengen naar Grijpskerk. 
Vragen van Kees van Stralen:
1. Wat vind je van Grutsk inhoudelijk m.b.t. de beschreven waarden van provinciaal belang? Zijn de keuzes juist, mis je essentiële zaken?
2. Wat vind je van de aanpak voor de beoogde doorwerking van Grutsk?
3. Waar liggen de kansen om het provinciale landschaps-/cultuurhistorisch beleid te verbinden met recreatie en toerisme “voor de fijnproever”?
Vragen van Gertjan Elzinga (zie ook de vraagtekens in zijn presentatie):
1. Moeten we een camperplaats ontwikkelen? En zo ja, met welke kwaliteitseisen?
2. Op de kop van de Afsluitdijk willen we een Waddenbeleefcentrum inrichten. Aanbevelingen voor ontwerp en invulling?
Meer lezen?
www.binneninn.nl
http://www.fryslan.nl/grutsk
http://www.kloosterclaercamp.nl
http://www.staatsbosbeheer.nl/locaties/noard-fryslan/klooster%20klaarkamp.aspx
www.lulu.com/spotlight/verbeelder
Verslag van het onderzoek naar het DNA van Noord Groningen lees je hier.
De praktijkervaringen van twee toeristen die door het landschap van de fijnproever voeren met hun schip de 'Trio' lees je hier.
En tot slot een artikel uit het Friesch Dagblad van 14 oktober 2014 over 'wat gasten zoeken', rust.
 


 

Read more...

Oer de romtlike kwaliteit fan Fryslân

De kwaliteit fan ús lânskip krijt yn dit boekje omtinken. It is it kapitaal dêr’t wy mei wurkje en ús mienskiplike identiteit. De keunst is om nije ûntjouwings yn Fryslân sa’n plak te jaan dat it de kwaliteit fersterket. Dit boekje jout in byld fan it effekt fan kleuren en foarmen, it is bedoeld as stimulâns foar elkenien om mei respekt yn ûs lânskip te wurkjen.
(De kwaliteit van ons landschap krijgt in dit boekje aandacht. Het is het kapitaal waar we mee werken en ons gemeenschappelijke identiteit. Het is de kunst om  nieuwe ontwikkelingen in Friesland zo’n plek te geven dat het de kwaliteit versterkt. Dit boekje geeft een beeld van het effekt van kleuren en vormen, het is bedoeld als stimulans voor iedereen om met respect in ons landschap te werken.?
Aldus de redactionele toelichting bij dit boekje, samengesteld door Anje Wester-Koopmans e.a., uitgegeven door de provincie Fryslân, Plattelânsprojekten.
Een digitale copie van dit boekje is te vinden in de bijlage; De kwetsberens fan it lanskip, oer de romtlike kwaliteit fan Fryslân.
Meer informatie is te vinden op de site van Plattelânsprojekten Fryslân

Read more...
Subscribe to this RSS feed