A+ A A-
Super User

Super User

Kaart van het Noorden

De amuse van het diner van 10 november 2016 was 'De kaart van het Noorden' van Derk den Boer. En het dessert werd verzorgd door Marcus van der Meulen die op zeer praktische en tastbare wijze ons confronteerde met onze wegwerpmaatschappij en de opgave daarachter.

Als kunstenaar wordt Derk sterk geïnspireerd door de vormen van het noorden. En met die inspiratie tekende Derk voor ons de Kaart van het Noorden. Met de wegen die laten verbeelden als een stier, met de vloeiende bewegingen van de adelaar - de wadden, de Friese meren die ontluiken als een waterbloem, de pop van de eikenprocessievlinder verbeeld de Fries-Gronings-Drentse Wouden, of misschien zie je er wel een woudreus in? De Hondsrug lijkt zich als een rups over het noorden uit te strekken, geflankeerd door de kenmerkende waterstromen vanaf het Drents plateau. En niet te vergeten de wuivende aren van het gouden graan. Derk sloot af met de vraag of het hout - herbebossing - of het zout - het benutten van de zoutkoepels in de ondergrond voor hoogwaardige, cosmetische en medicinale toepassingen - niet de nieuwe fundamenten onder de noordelijke economie worden. Hij pleit voor programmamanagers op deze vraagstukken.

Marcus van der Meulen houdt vol enthousiasme als vrijwilliger het haventerrein van Lauwersoog aan de Groningse zijde schoon van zwerfafval. Door de organisatie gevraagd heeft Marcus van der Meulen vijf kratten vol en nog wat los zwerfafval, verzameld op 2 ochtenden de afgelopen week, meegenomen en tentoongesteld tussen de aardewerken potten uit het verleden. We zaten ten slotte niet voor niets in het Noordelijk Archeologisch Depot te Nuis. Nieuwe en oude gebruiksvoorwerpen bij elkaar. Als 'dessert' heeft Marcus iets over zijn werk en zijn motieven verteld. En daarna was het aan de groep om iets in de bakken te vinden wat tot de verbeelding spreekt, waar een verhaal bij is. Bijvoorbeeld een papieren bekertje met plastic coating, bedrukt met 'Wadden espresso'. Hoe onlogisch, je promoten met het waardevolle Wadden gebied, en tegelijkertijd dit bekertje, vaak nog met plastic roerstaafje, achteloos weg gooien. Of dat paar blauwe meisjesschoentjes; waar is het meisje, wat is er met haar gebeurd? Kortom, 2 kratten vol vragen en verhalen.

 

Het verhaal van de toekomst

Herwil van Gelder, wethouder van de gemeente De Marne, en Theo Hoek, directeur Libau, hielden op de bijeenkomst van 10 november 2016 verhalen die naadloos op elkaar aan sloten. Herwil nam ons mee in het denken van moderne filosofen over de betrokkenheid van de mens bij zijn omgeving. Theo Hoek hield een sterk pleidooi om steeds de goede dingen te doen, en zo snel als mogelijk het idee te verlaten dat de mens de aarde moet torsen. Als we in staat zijn de belasting van de mens op de aarde te minimaliseren, dan zullen we weer ontdekken dat de aarde prima de mens kan dragen.

Herwil kwam met praktische voorbeelden dat zijn manier van denken en een aanpak ook gewoon in de praktijk kan worden toegepast, met de dorpsontwikkeling Wehe-Den Hoorn als voorbeeld. Daarna ging Herwil in op zijn hobby, het zweefvliegen, en de krachtige metafoor die daar van uit gaat. Hij vergelijkt een motorvliegtuig met een zweefvliegtuig: het eerste staat voor een voertuig dat zijn eigen koers gaat ongeacht zijn omgeving (de verzorgingsstaat), het zeefvliegtuig zoekt de thermiek op en maakt daar gebruik van (de participatiemaatschappij). Het opereert op de rand van stabiel en instabiel. Om met een zweefvliegtuig ver te kunnen komen moet je steeds de energie - de thermiek - opzoeken. En als je niets anders hebt, dan ga je ook anders om met risico's en signalen uit je omgeving.

Theo Hoek signaleert in lokale gemeenschappen veel goeds, en verwondert zich tegelijkertijd over de wijze waarom de mensheid met zijn omgeving worstelt. We zitten op een doodlopende weg, 'press the button to reset the world'. In aansluiting op het pleidooi van Van Gelder is Theo een sterk pleitbezorger van een adaptieve aanpak. Met het bewustzijn en de energie in lokale gemeenschappen als vertrekpunt. Verder maakte Theo ons deelgenoot van recente inzichten van de Rijksbouwmeester over de betekenis van de periferie. Met als vraag; moeten we de steden, de randstad, niet veel meer gaan zien als de perifierie van het noorden? De 'gekantelde kaart van Nederland' verscherpt het denken.

Vloeiend landschap

"Normaal ga je naar de dokter, maar waar kun je heen met landschapspijn?" Peter de Ruyter nam ons op 10 november 2016 mee in zijn analyse van de teloorgang van het veenweidelandschap in Fryslân. Als we niet uitkijken hebben we straks een verarmd landschap waarbij er alleen nog zand- of kleiboeren zijn. Maar de gevolgen van het verdwijnende veen zijn verstrekkender. Peter liet in zijn presentatie daarvan de essentie zien. Het verdwijnen van het veen betekent een systeemverandering in het Friese landschap. En het verschrompelende veenweidegebied in Fryslân versterkt de landschapspijn in hevige mate. En met de oxidatie van het veen verdampen ook de bijbehorende verhalen.

Gelukkig biedt Peter ook oplossingen, zoals de productie van ruwvoer met lisdodde op waterakkers. En de oproep om van start te gaan met de Ruilverkaveling 2.0. Zet in op ‘Ruimte voor het veen!’ als onderdeel van het Deltaprogramma de komende jaren om tot een weerbaar landschap te komen. En gebruik de bekende aanpak van ruilverkavelingen om 'nooit meer landschapspijn' te hebben. In het gesprek met de zaal kwamen vragen over 'hoe te realiseren' en of deze opgave niet haaks staat op het pleidooi van Herwil van Gelder en Theo Hoek? Met het vergroten van het bewustzijn en het benutten van de juiste momenten en het soms nemen van tijd biedt juist de benadering van beiden een kans.

 

Vitale kust

Op 10 november 2016 nam Matthijs Buurman, provincie Groningen, ons mee in de ontwikkelingen van de vitale kust. Met energie en creativiteit worden kustprojecten in de Eems-regio gerealiseerd onder een gezamenlijke noemer, Eems-Dollard 2050.

In zijn presentatie (hieronder als pdf) gaat Matthijs in op de opgaven waar  de regio voor staat, en welke oplossingen zijn gevonden. Matthijs rondde zijn presentatie af met een historische foto van de Dollard. Met de vraag: "Is de regio voor natuur en economie niet beter af met een weer ingepolderde Dollard?" Tijdens de dialoog met de zaal bleek dat oude landschapsstructuren de basis zijn voor de projecten die nu in gang zijn gezet. Soms oude structuren, zoals een slaperdijk bij Nieuwstad, soms redelijk recent, zoals een scheepvaartkanaal dat nooit in gebruik is genomen wat nu Polder Breebaart is.

161110 Het verhaal van de toekomst

10 november 2016; 16:00 (!) - 22:00u
Noordelijk Archeologisch Depot (NAD) te Nuis (Nieuweweg 76, 9364 PE)

10 november nadert met rasse schreden. Daarom zijn we verheugd dat we het programma rond hebben. "Het verhaal van de Toekomst" heeft vorm gekregen, het wordt een inspirerende bijeenkomst, en voor de aanjagers een slotakkoord! Theo Hoek, Herwil van Gelder, Matthijs Buurman en Peter de Ruijter zullen allen op prikkelende en beeldende wijze ‘hun’ verhaal van (en visie op) de toekomst van het noorden met ons delen. Genoeg reden om te komen dus….!

Maar er is meer:

Met deze verhalen en toekomstvisies zal deze bijeenkomst tevens voor de aanjagers het slotakkoord vormen van het netwerk. Na negen jaar inspiratie en kennisuitwisseling bij De Noorderstroom gaat het team aanjagers stoppen. Dit willen we samen met jullie op 10 november op feestelijke wijze vieren en markeren. Dit zullen we doen door samen stil te staan bij de oogst dat het netwerk voor jou persoonlijk of voor je werkgebied heeft opgeleverd.

Wij nodigen jou als deelnemer of spreker van onze bijeenkomsten daarom van harte uit bij dit slotfeest aan te haken. En waar kunnen we dat beter doen dan de plek waar de dromen van een ver verleden liggen opgeslagen;

het Noordelijk Archeologisch Depot (NAD) te Nuis (Nieuweweg 76, 9364 PE)

Wij hopen met dit programma zoveel mogelijk mensen aan te spreken zodat we samen dit slot kunnen vieren. Laten we samen het glas te heffen, een glas op het verhaal van de toekomst van onze gezamenlijke passie voor Noord Nederland!

Kortom: geef je snel op via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Met vriendelijke groet

De Noorderstroom:

Michiel Firet
Oebele Gjaltema
Matthijs Dijkstra 
Derk den Boer
Tim Willems Kruize 
Karin Peeters

Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
www.denoorderstroom.nl

160510 De waarde van PAUZELANDSCHAPPEN

Ontmoeting van De Noorderstroom , 10 mei 2016
Aanvang 19:00 uur
Locatie: Paradijsvogelstraat 10, 9713 BV  Groningen

De waarde van pauzelandschappen

Zijn pauzelandschappen een modeverschijnsel, een relict van de crisis? Of hebben ze blijvende betekenis? Wat zijn pauzelandschappen? Hoe zijn ze ontstaan, hoe gaan burgers, overheden en projectontwikkelaars er nu mee om? Langs dit soort vragen is er op 10 mei 2016 een DNS-ontmoeting in Groningen.

Jarenlang was er een stilstand in bouwprojecten. In die periode zijn op veel plekken in de afgelopen jaren tijdelijke initiatieven ontstaan. Op braakliggende terreinen, sommige aan de”rafelranden” van steden, ontstonden onder meer stadse moestuinen, recreatieve plekken, wilde tuinen en spontane plantsoenen.

Bewoners en aanwonenden waren meestal de initiatiefnemers. In andere situaties werden buurtbewoners daartoe uitgenodigd door hun stadsbestuur en/of corporaties. Nu de stagnatie in de bouw achter de rug is worden vele plannen voor bouw in een versneld tempo van de plank gehaald. Investeerders dienen zich aan, gebieden worden verkocht aan projectontwikkelaars en de bulldozers en graafmachines maken percelen bouwrijp. En de tijdelijke initiatieven worden hiermee ”van de kaart geveegd”. Vaak tot spijt en verdriet van de initiatiefnemers. 

Wat is de maatschappelijke waarde en meerwaarde van de initiatieven die nu, vaak vreugdeloos, worden ingeruild voor grootschalige projecten. En hoe gaan we om met de initiatiefkracht én resultaten van deze pauzelandschappen. We worden door mensen uit Groningen, omgeving Paradijsvogelstraat, uitgenodigd om ons gezamenlijk over dit vraagstuk te buigen. Hier is een aansprekend initiatief op dit gebied te vinden. Aan de noordkant van de stad Groningen, tussen Paradijsvogelstraat en het v.Starkenborgh- kanaal. Het initiatief betreft hier het een combinatie van een grootschalig stedelijk tuiniersproject bedoeld voor de voedselbank door ”Toentje”, een organisatie voor stadstuinbouw en een bewonersinitiatief waaruit een wandel- en recreatiegebied is ontstaan. Aan de andere kant van de straat werkt en woont een collectief van, onder meer, kunstenaars en ondernemers in een kleinschalig stedelijk industrieel gebied.

We worden ontvangen door bewoners en kunstenaars, krijgen een rondleiding, korte en interessante inleidingen en daarna ligt de vraag bij ons netwerk: ”kunnen de waarde en resultaten van deze tijdelijke initiatieven behouden blijven?”

Aanmelden kan via het gebruikelijke email Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Vind via de link meer informatie over de locatie, Paradijsvogelstraat 10 Groningen.
En iets over de spanning tussen burgers en stadsbestuur laat deze uitzending van Oog.TV zien.

Mark Sekuur attendeerde ons op een boek dat hij over het thema Pauzelandschappen heeft geschreven. Het boek is bijna uitverkocht, maar hier een impressie.
 

Met vriendelijke groeten,
De Noorderstroom:
Oebele Gjaltema
Matthijs Dijkstra
Derk den Boer
Karin Peeters
Tim Willems Kruize
Michiel Firet
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
www.denoorderstroom.nl

Eerste impressie (ver)binding met het noorden

Donderdag 21 april 2016 kwam De Noorderstroom bij elkaar in Jipsinghuizen, hotel Waalehof. Het was een prachtige lentedag. Historicus Jochem Abbes heeft veel over de geschiedenis van de omgeving en de boerderijen uit de doeken gedaan. Jan Willem Kok heeft tijdens de wandeling zijn ideeën over herbestemmen en combineren van functies toegelicht. Vind bij dit bericht een paar foto's van de wandeling.

Het avondprogramma zou starten met een inleiding van Bright Richards van New Dutch Connections. Helaas kon Bright niet komen en lukte het niet een skype-verbinding op te zetten. Als alternatief is de TED-lezing van Bright getoond. Deze lezing, The freedom of liberty brought us here, TEDxUtrecht, februari 2016, kun je hier terugkijken.

Een verslag van de 2e inleiding, verzorgd door Lex de Boer, directeur van Lefier, een samenvatting van de flaps tijdens de gesprekken over de onderwerpen zijn gemaakt en een lijst met aanbevelingen uit deze bijeenkomst volgen zo spoedig mogelijk.

 

Nieuwe buren, inzending Onix met partners

Visie op de opgave
De vluchtelingencrisis is een complex sociaal-cultureel en logistiek vraagstuk. Het vraagt een sensitiviteit voor het sociaal adaptatievermogen van asielzoekers en de lokale bevolking. Wij maken van de nood een deugd door de crisisopvang te koppelen aan actuele vraagstukken in het landelijke gebied; krimp, leegstand, goedkope huisvesting, herbestemming erfgoed en vitale sociale verbanden. Aangezien de komende jaren meer agrarische bebouwing vrijkomt dan kantoorruimte, hebben de krimpregio’s een enorm potentieel.

Zie verder: http://onix.nl/portfolio-item/nieuwe-buren/

 

Reproductie van wandkleed uit 2e Wereldoorlog

Over de toedracht van de bijzondere prent over de oorlogsjaren is inmiddels wat meer bekend geworden. Het is een reproductie (kwart van de ware grootte) van een wandkleed dat gemaakt werd in de laatste maanden van WOII, kort na het bombardement van de haven van Rotterdam (september 1944). De tekeningen zijn van de Rotterdamse fotograaf en ontwerper Jan Kamman en Maria van Hemert borduurde het wandkleed. Na het einde van de oorlog werd het laatste stukje er aan toegevoegd. Zowel het wandkleed als 21 van de tekeningen bevinden zich in de collectie van het Rotterdam Museum. In de naoorlogse jaren is de reproductie gemaakt en onder de Rotterdamse bevolking verspreid. 

 
Jan Kamman maakte voor een korte periode deel uit van de voorhoede van de Nieuwe Fotografie. Hij was een van de eersten die het fotogram in Nederland introduceerden. Ook experimenteerde hij met dubbeldrukken. Daarnaast deed hij van zich spreken door zijn reclameopdrachten en zijn architectuurfotografie. Als geen ander wist hij de karakteristieken van het Nieuwe Bouwen op foto's weer te geven.

Hij was ruim dertig jaar docent fotografie aan de Rotterdamse Academie. Tijdens het bombardement van Rotterdam op 14 mei 1940 ging zijn woonhuis in vlammen op, hierbij gingen zijn studio en archief volledig verloren. Na de Tweede Wereldoorlog trok hij zich terug als fotograaf en verkoos zich verder te ontplooien als tekenaar en schilder.

Over de naaldkunstenares Maria van Hemert is minder bekend. Zij woonde tijdens de hongerwinter bij Jan Kamman in huis. Na de oorlog zijn een aantal boeken over borduren van haar hand verschenen en er bestaat een fonds met haar naam.

3 acties Kenniscentrum Landschap RUG

Het Kenniscentrum Landschap RUG organiseert de komende maanden drie interessante manifestaties:
 
1. Op 20 april 2016 vindt het Tweede Landschapssymposium Kenniscentrum Landschap plaats in Groningen, Twaalf lezingen, zes excursies en éen nieuwe website zijn te bezoeken. Kom voor de laatste stand van het onderzoek op 20 april naar Het Kasteel in Groningen. Voor informatie: http://www.rug.nl/research/kenniscentrumlandschap/
 
2. Van 17 tot en met 19 mei 2016 geeft het Kenniscentrum Landschap een driedaagse cursus over de Cultuurlandschappen van Noord-Brabant - Het Groene Woud. Gerenommeerde landschapsspecialisten als Theo Spek, Karel Leenders, en Bert Maes laten hun licht schijnen over de opbouw en ontstaansgeschiedenis van de Brabantse landschappen in het algemeen en die van Het Groene Woud in het bijzonder. Voor informatie: http://www.rug.nl/research/kenniscentrumlandschap/cursus_nn
 

3. Last but not least van 2 tot en met 9 juli 2016: Summer School European Coastal Landscapes: past, presence and sustainable future. Een Summer School voor studenten en jonge professionals. Voor informatie: https://www.facebook.com/europeancoastallandscapes2016/  of www.rug.nl/education/summer-winter-schools/summer_schools_2016/european_coastal_landscapes/
 

Meer informatie te krijgen bij:

mevr. drs. A.J. Wolff
projectleider Kenniscentrum Landschap
Rijksuniversiteit Groningen
Faculteit der Letteren - Kenniscentrum Landschap
Oude Boteringestraat 34 (kamer 3.11)
9712 GK Groningen
M    06-45149801
E      Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
W    www.rug.nl/let/kenniscentrumlandschap
Subscribe to this RSS feed